Eindhoven Emmasingel

Foto Technische Dienst LuchtvaartafdeelingAfbeelding 1: Luchtfoto van het Complex Emmasingel uit 1930 met het eerste gloeilampenfabriekje (1), de hoogbouw naar ontwerp van Beltman (2), de Lichttoren (3), de Bruine Heer (4), de Witte Dame (5), de spoorlijnen naar Den Bosch (6) en Luik (7) en het station (8).

Dit is de bakermat van het Philipsconcern en veel gebouwen herinneren nog aan de eerste decennia van het bedrijf als gloeilampenproducent. Op de eerste plaats gaat het dan uiteraard om het metaalwarenfabriekje waarin Gerard Philips in 1891 zijn activiteiten begon en dat vandaag de dag het Philipsmuseum huisvest. Van de eerste uitbreiding aan de overzijde van de Emmasingel die nog voor de eeuwwisseling plaatsvond en nog bestond uit een fabrieksgebouw met sheddaken resteert niets meer. Het maakte eind jaren twintig plaats voor de huidige betonhoogbouw die men later ‘Witte Dame’ ging noemen en thans onderdak biedt aan de openbare bibliotheek, Design Academy en winkels. Deze moderne fabrieksbouw was twintig jaar eerder op dit industrieterrein geïntroduceerd door architect Beltman en vond zijn oorsprong in de textielindustrie. Dit is nog zichtbaar aan de siertorentje met piramidedak dat vanaf de Mathildelaan zichtbaar is en geïnspireerd is op de watertorens van spinnerijen.Emmasingel (2)Afbeelding 2: De eerste Philipsfabriek in betonhoogbouw naar ontwerp van architect Beltman.

Begin jaren twintig volgde een uitbreiding, maar dan met een echte, imposante, toren die het zelfbewustzijn moest uitstralen van een nieuwe sector: de elektrotechnische industrie. Vanwege het licht van de lampen in de brandramen van het duurtestlaboratorium op de bovenste etage kreeg het gebouw in de volksmond al snel de bijnaam ‘Lichttoren’. Tegenwoordig zijn er een centrum voor duurzame ontwikkeling, hotel en grandcafé ‘Usine’ in gevestigd, dat met zijn naam nog verwijst naar het industriële verleden.Afbeelding 4Afbeelding 3: De Lichttoren, begin jaren ’30.

De ‘Bruine Heer’ aan de overzijde is het hoofdkantoor dat Philips eind jaren twintig vanwege de representatieve functie in baksteen liet optrekken en voor extra uitstraling liet voorzien van een fraai portaal en trappenhuis met ornamenten en sculpturen. Ook vandaag de dag heeft het nog een kantoorfunctie. Naast gloeilampen werden er op het complex Emmasingel later ook gasontladingslampen en radiobuizen geproduceerd. De fabriek voor het benodigde glas bouwde men echter op het nieuwe industrieterrein van Strijp, omdat dit binnen de toenmalige stadsgrenzen teveel overlast zou geven. Dat laatste werd na de oorlog ook mede een overweging om andere productieactiviteiten te verplaatsen en de vrijgekomen ruimte o.a. te gebruiken als productontwikkelingslaboratorium. Deze functie heeft tot kort na de laatste eeuwwisseling stand weten te houden toen de productdivisie Lighting, samen met haar hoofdkantoor, ook deze activiteit naar elders verplaatste. Gelijktijdig met de herbestemming van bovengenoemde gebouwen is er op het voormalige industrieterrein, vooral aan de Willemstraat, ook veel hoogwaardige nieuwbouwbouw verrezen in de vorm van woontorens waarvan de ‘Regent’ samen met de aan de overzijde van de Emmasingel gelegen ‘Admirant’ de blikvangers vormen.Afbeelding 6Afbeelding 4: De Emmasingel in 2010 met links de woontorens ‘Admirant’ en ‘Regent’.