Nijmegen

Hoewel een blik op het NXP-complex, het vroegere Philips Halfgeleiders, doet vermoeden dat de geschiedenis van de elektrotechnische industrie in deze stad van recente datum is, bevinden zich elders twee vooroorlogse fabrieksgebouwen van het bedrijf die onlangs een nieuwe bestemming hebben gekregen. Op de eerste plaats gaat het dan om het voormalige Splendor, waarvan nog een fabriek resteert aan de Sint Annastraat die volledig schuil gaat achter een representatief kantoorgebouw met glas-in-lood ramen en tegeltableau.Nijmegen (5)Afbeelding 1: De Splendorfabriek toont haar nieuwe functie tijdens een open dag in 2015.

Opgericht als Gloeilampenfabriek Nijmegen in 1919 gingen de zaken pas echt goed lopen na 1926 onder de nieuwe merknaam en met de nieuwe fabriek in 1928. Het was o.a. margarinefabrikant Anton Jurgens die dit financieel mogelijk maakte. Met de verkoop van rijwiel-, auto- en miniatuurlampen wist het bedrijf zich te onderscheiden van het grote Philips, maar werd er uiteindelijk toch door overgenomen. De bekende merknaam op feloranje achtergrond bleef echter gehandhaafd en het bedrijf groeide uit tot een personeelsbestand van zo’n zevenhonderd medewerkers in de jaren zestig. Lampen voor kerstboomverlichting vormen dan het belangrijkste product, maar ook ingekochte fluorescentielampen, gasontladingslampen en armaturen worden onder de merknaam Splendor op de markt gebracht. In het kader van de concentratie van de productie binnen Philips moest de fabriek in 1982 haar deuren sluiten. Die zijn inmiddels weer open en onder de naam ‘SplendorFabriek’ huisvest het pand tegenwoordig de creatieve ondernemers van Nijmegen.Nijmegen (4)Afbeelding 2: Het tegeltableau dat herinnert aan de opening van de fabriek is behouden gebleven.

Aan de andere kant van de Waal ging onder de naam Thermion in 1937 de productie van radiobuizen, in het Engels ook wel aangeduid als ‘thermionic valves’, van start. Het betrof destijds nog grondgebied van de gemeente Lent en een groot deel van de honderdzeventig medewerkers was uit dit dorp afkomstig. Na overname door Philips in 1957 schakelde men over op de productie van transistoren die destijds de radiobuizen begonnen te verdringen. Dit heeft voortgeduurd tot in 1984 de Hoofd Industrie Groep (HIG) Elcoma, de voorganger van Philips Semiconductors, deze activiteit overhevelde naar haar grote halfgeleidercomplex aan het Maas-Waalkanaal. Na annexatie door Nijmegen is Lent onder de naam Waalsprong de nieuwe uitbreidingslocatie van de stad geworden. Besloten werd daarbij om de Thermionfabriek als industrieel erfgoed te handhaven en er een nieuwe bestemming aan te geven door er voorzieningen voor de nieuwbouwwijk in onder te brengen. Na een opknapbeurt kunnen de bewoners er terecht in een gezondheidscentrum, fitness-studio en wijkinformatiepunt. Ook een naastgelegen ketelhuisje met schoorsteen moet op termijn op deze manier een nieuwe rol gaan vervullen.Nijmegen (1)Afbeelding 3: De Thermionfabriek in haar tweede leven als gezondheidscentrum en wijkinformatiepunt.