Weesp

Het was C.J. Van Houten die in de negentiende eeuw met zijn cacaofabriek Weesp als industriestadje op de kaart zette. Bijna een halve eeuw na de sluiting van dit bedrijf is er niet veel tastbaars meer dat herinnert aan deze periode. Het enige industrieel erfgoed dat vandaag de dag nog resteert is te danken aan de samenwerking met Philips. In deze fabriek werd vanaf 1930 met speciale lampen vitamine-D geproduceerd dat met een chocoladeomhulsel als kindvriendelijk alternatief voor levertraan op de markt werd gebracht. Dankzij de persoonlijke bemoeienis van Anton Philips kreeg dit branchevreemde product een kans, hoewel er jarenlang enkel verlies op werd geleden. Onder de naam Philips Duphar groeide de samenwerking met Van Houten uit tot een farmaceutisch bedrijf voor de gezondheid van mens, dier en plant, dat later werd verkocht aan Solvay en thans onderdeel is van Abbott.RZ3910-15 (van neg), Philips-Roxane, Weesp, fabricage Vitamine AAfbeelding 1: Operators aan het werk in de vitaminefabriek, medio jaren ’50.

Werd het aanvankelijk binnen de Philipstop nog geringschattend afgedaan als een ‘prutszaakje’, door het productenpakket uit te breiden met vaccins, gewasbeschermingsmiddelen en diervoedings-supplementen ontstond een onderneming met enkele nevenvestigingen en een hoofdkantoor in Amsterdam. Door haar chemische karakter is het binnen het elektronicaconcern echter altijd een buitenbeentje gebleven, waardoor de veiligheidscultuur die voor dit type activiteit vereist is nooit van de grond kwam. Het dramatische ongeluk  met omvangrijke milieuschade in de fabriek van Duphar aan de Hemweg wordt daar dan ook aan toegeschreven.weesp-2Afbeelding 2: Het industriecomplex van Van Houten in de Aetsveldse Polder omstreeks het midden van de jaren vijftig. De vitaminefabriek is gemarkeerd. 

Voor de uitgebreide R&D-werkzaamheden die de geneesmiddelenproductie met zich meebrengt bouwde men niet alleen laboratoria in Weesp, maar kocht men ook een landgoed met proeftuinen in ’s Graveland en een proefboerderij in Muiden. Het industriecomplex in de Aetsveldse Polder aan de rand van Weesp biedt vandaag de dag nog altijd werk aan vele honderden mensen die betrokken zijn bij de ontwikkeling en productie van nieuwe vaccins.  De verlening van de gemeentelijke monumentenstatus aan het uit 1895 daterende gebouw van de vitaminefabriek verhindert overigens niet dat het nog steeds in gebruik is voor productiedoeleinden en daarom schuil gaat achter een wirwar van buizen, bordessen en brandtrappen.SONY DSC