Eindhoven Strijp S

Foto Technische Dienst LuchtvaartafdeelingAfbeelding 1: Luchtfoto uit 1928 van het Complex Strijp S in aanbouw met de glasfabrieken (1), papierfabriek (2), radiofabriek (3), proeffabriek (4), gemeente Woensel (5) en spoorlijn Eindhoven-Den Bosch/Tilburg (6).

Dit tweede industrieterrein werd door Philips tussen beide wereldoorlogen volgebouwd met fabrieken voor de productie van glas, papier, bakeliet, radiobuizen en -ontvangsttoestellen. Ook de in 1914 opgerichte onderzoeksafdeling, het Natuurkundig Laboratorium of kortweg NatLab, kreeg hier een eigen onderkomen, inclusief een proeffabriek voor kleinschalige series van nieuwe producten. In de loop der jaren kregen veel gebouwen andere functies, maar toen tegen het einde van de eeuw ook deze kwamen te vervallen en Philips het terrein van de hand wilde doen ontstond het idee om ook hier het industrieel erfgoed een nieuwe bestemming te geven. Het ging hierbij om het ‘Klokgebouw’, veemgebouw, glaslaboratorium, NatLab en drie van de vier fabrieksgebouwen voor radioapparaten die toen nog resteerden.Strijp S (4)Afbeelding 2: Het voormalige NatLab-gebouw biedt tegenwoordig onder haar oude naam onderdak aan instellingen op het gebied van cultuur en onderwijs.

Beeldbepalend voor het hele complex is het uit 1928 daterende Klokgebouw, waar de kunststof bakeliet onder de merknaam ‘Philite’ werd geproduceerd en Frits Philips, zoon van medegrondlegger Anton Philips, in zijn jonge jaren de leiding voerde. De twijfelachtige reputatie die deze activiteit had vanwege de stankoverlast verdween toen na de oorlog werd overgeschakeld op de moderne ‘plastics’ als omkastingsmateriaal voor elektronica-apparaten.Philipsfabrieken (1)Afbeelding 3: De drie gebouwen van de radiofabriek bestaan nu voornamelijk uit lofts en commerciële ruimtes op de begane grond.

De huidige invulling bestaat uit een fitnessstudio, popcentrum, basic werkunits en cultuurhallen op de begane grond waar jaarlijks de hoofdexpositie van de ‘Dutch Design Week’ wordt gehouden. De gebouwen van de voormalige radiofabriek krijgen grotendeels een woonfunctie met commerciële ruimtes voor creatieve ondernemers op de begane grond, terwijl deze etage in het veemgebouw inmiddels een versmarkt herbergt. Hoewel voor het voormalige NatLab kortstondig sloop dreigde, werd het alsnog in het herbestemmingsplan Strijp S opgenomen. Cultureel centrum Plaza Futura en onderwijsinstelling St.Lucas zijn hier de nieuwe bewoners van geworden, waarbij de naam NatLab gehandhaafd is. Om het industriële karakter van het complex ook in de toekomst te benadrukken zijn het bovengrondse persleidingnet, een fabrieksschoorsteen en de machinekamer met ketelhuis behouden. Laatstgenoemde gebouwen hebben thans een horecafunctie. Op enkele plaatsen waar eind vorige eeuw al productiehallen gesloopt waren ten behoeve van parkeerplaatsen staan tegenwoordig appartementengebouwen en dit moeten er in de toekomst nog meer worden. Hierbij wordt er van uitgegaan dat er voor de bereikbaarheid meer gebruik zal worden gemaakt van het openbaar vervoer, waarvoor een vrije busbaan over het complex is aangelegd en het nabijgelegen treinstation is omgedoopt in ‘Eindhoven Strijp S’.Strijp S (5)Afbeelding 4: De voormalige Philitefabriek (links) vervult heden ten dage onder de naam ‘Klokgebouw’ diverse functies op Strijp S. De persmassafabriek viel onder de slopershamer.