Hamburg

Dat Philips zich in de toekomst volledig wil gaan richten op de ontwikkeling van medische systemen is in bedrijfseconomisch opzicht een logische keuze, maar historisch gezien een zeer opmerkelijke. Want terwijl de onderneming in het verleden zijn succes te danken had aan de  grootschalige productie en slimme verkoop van elektrotechnische producten op de consumentenmarkt, zoals gloeilampen, radio’s en televisies, heeft de medische apparatuur binnen het bedrijf een duidelijk afwijkende ontstaansgeschiedenis die weinig van doen heeft met commercie. Deze vindt namelijk haar oorsprong in de röntgenbuizen die tijdens de Eerste Wereldoorlog door het pas opgerichte Natuurkundig Laboratorium werden gerepareerd omdat de buitenlandse leveranciers deze service niet konden verlenen aan Nederlandse artsen en ziekenhuizen. Onderzoeker Albert Bouwens wist in de jaren twintig het ontwerp van de röntgenbuis sterk te verbeteren en de Metalix- en Rotalix-typen die hieruit voortkwamen baarden internationaal opzien.

Hamburg (2)Afbeelding 1: Brochure over de medische mogelijkheden van de Rotalix röntgenkamer.

Het was weliswaar helemaal de bedoeling van Anton Philips om door middel van bedrijfsresearch op nieuwe terreinen actief te worden, maar omdat het hier niet om een consumenten- maar een professioneel product ging ontbrak het zijn onderneming aan de benodigde marktkanalen. Er was hem uit oogpunt van internationaal prestige echter veel aangelegen om van dit technisch succes ook een business succes te maken en daarom kocht Philips in 1927 het Duitse bedrijf C.H.F. Müller uit Hamburg dat al een grote reputatie had met haar röntgenbuizen. Enkele jaren later verrees in het stadsdeel Fuhlsbüttel al een nieuwe fabriek in betonhoogbouw waar de buizen volgens het technisch ontwerp van Philips maar onder merknaam Müller geproduceerd werden.Z1861a, Röntgenfabriek CHF Müller, Hamburg-Fuhlsbüttel, geopend 8-1930, 882 (uit Bnr 3402, p 96)Afbeelding 2: De nieuwe fabriek (rechts) en het kantoorgebouw (links) kort na oplevering in 1930.

Het zou echter nog jaren duren voordat het winst opleverde, maar Hamburg  werd niettemin voor Philips een belangrijk Standort. De vestiging van het hoofdkantoor vanuit Berlijn, nadat deze stad in 1945 gedeeld was, heeft hier ook zeker toe bijgedragen. Het zetelde tot 1971 in het monumentale Levantehaus in de Hamburgse binnenstad. Dankzij de ontwikkeling van de CT- en MRI-scanner groeide de medische technologie binnen Philips na de oorlog uit van ‘fremdkörper’ tot een volwaardige productdivisie. Het complex in Hamburg is recent omgebouwd tot een moderne campus voor R&D op dit gebied. De eerste fabrieksgebouwen, opgenomen in de Duitse Denkmaldatabank als typische representanten van vernieuwende fabrieksbouw uit het interbellum,  maken daar nog altijd onderdeel van uit. De röntgenbuizenfabriek van C.H.F. Müller uit 1914 in Hamburg Hammerbrook is één van de weinige gebouwen in dit stadsdeel die de bombardementen van WOII hebben overleefd en biedt na een bijzonder geslaagde restauratie tegenwoordig onder de naam ‘Industriehof’ onderdak aan appartementen en horeca.

Hamburg (1)Afbeelding 3: Het voormalige fabriekspand van C.H.F. Müller in Hamburg Hammerbrook. Na renovatie is het herbestemd als appartementengebouw met een Italiaans restaurant op de begane grond.