Industrieel Erfgoed

De belangstelling voor het industrieel erfgoed is de afgelopen jaren sterk toegenomen en deze website wil daar ook een bijdrage aan leveren. Uitgangspunt daarbij is dat de fabrieken enkel voor een reportage in aanmerking komen als behoud gegarandeerd is door een nieuwe bestemming en deze ook daadwerkelijk tot het erfgoed gerekend kunnen worden. Verkenning van stilgelegde productielocaties (als een vorm van ‘urban exploration’) en het aandacht vragen voor hun behoud, hoe belangrijk ook, is dan ook niet het doel dat op deze plaats beoogd wordt. Evenmin zal volledigheid worden nagestreefd, aangezien er al uitstekende overzichtspublicaties op dit gebied bestaan. Wat deze site daarentegen wel wil bieden is verdieping door de technische en economische achtergronden te belichten van producten die eens werden voortgebracht in de desbetreffende fabrieken en de productieprocessen die daarvoor zijn uitgedacht. Er wordt naar gestreefd om per sector een dusdanige selectie van fabrieken te maken dat een representatief beeld ontstaat van zijn historische ontwikkeling. Dit als aanvulling op de sterke nadruk die in publicaties over industrieel erfgoed doorgaans ligt op architectuur en waarbij het rijke technische verleden relatief weinig aandacht krijgt. De verklaring hiervoor is deels gelegen in het feit dat Nederland geen lange industriële traditie heeft, waardoor deze kennis ook weinig verankerd is. Maar ook omdat bij de herbestemming van industrieel erfgoed historici en bouwkundigen het voortouw nemen en technici en ingenieurs nauwelijks vertegenwoordigd zijn. Omdat laatstgenoemde beroepsgroepen zich vanaf hun ontstaan gekenmerkt hebben door een sterke toekomstgerichtheid hoeft dit geen verbazing te wekken. In een land waar het geld overwegend verdiend werd door handel en transport en de ingenieurs zich vooral hebben onderscheiden met de aanleg van polders en dijken valt niet te verwachten dat de omgang met het industrieel erfgoed het niveau van de ´Industriekultur´ van onze Oosterburen ooit zal bereiken. Maar als deze site een begin van technisch-historisch besef weet over te brengen, zodat een elektriciteitscentrale niet langer als een fabriek wordt aangeduid en het onderscheid tussen spinnerijen en weverijen kan worden gemaakt, heeft ze veel bereikt. Wanneer dan ook nog amateurs en professionals die actief zijn in het industrieel erfgoed, hun voordeel kunnen doen met de verschafte achtergrondinformatie, dan is de opzet in belangrijke mate geslaagd.MARCscheepslift

Over de samensteller

Van jongs af aan ben ik al geïnteresseerd in geschiedenis en heb deze belangstelling gecombineerd met mijn universitaire studie Chemische Technologie aan de TUE door colleges in de techniekgeschiedenis te volgen, een vakgebied dat destijds onder prof. Harry Lintsen een opmerkelijke bloei beleefde. Vervolgens ben ik tien jaar werkzaam geweest binnen Philips, een bedrijf dat niet alleen  een indrukwekkende geschiedenis heeft, maar inmiddels ook veel van haar fabrieken aan het industrieel erfgoed heeft toegevoegd. Opvallend vaak hebben deze gebouwen een nieuwe bestemming gekregen. Enerzijds heeft dit te maken met hun markante architectuur, wat behoud nu eenmaal kansrijker maakt, anderzijds met het feit dat ze vaak uit assemblageateliers bestonden die zich eenvoudiger voor een nieuwe bestemming lenen dan gebouwen die rondom machines en installaties zijn gebouwd. Omdat de elektrotechnische industrie in de geschiedschrijving tot op heden niet veel aandacht heeft gekregen in vergelijking met sectoren die hun oorsprong in de (eerste) industriële revolutie hebben, besloot ik in 2006 om hierover te gaan publiceren in het Nederlands/Vlaamse kwartaalblad ‘Erfgoed van Industrie en Techniek’. Het ging daarbij om artikelen over bekende fabrieksgebouwen zoals die van Strijp (Klokgebouw en NatLab) en het Emmasingelcomplex (Lichttoren en Gloeilampenfabriekje) in Eindhoven, maar ook buitenlandse zoals die van Leuven, Hamburg en Aken. Daarnaast schreef ik ook recensies over boeken en musea op het gebied van industrie- en techniekverleden. Samen met een aantal verhalen die nooit eerder zijn verschenen vormen ze de basis van deze website, die juist dit jaar gelanceerd is vanwege het 125-jarig bestaan van Philips. Verdere uitbreiding met reportages over industrieel erfgoed uit andere sectoren zal spoedig volgen, waarbij in 2017 de nadruk zal liggen op textielfabrieken aangezien ik na mijn Philipsjaren in die sector werkzaam ben geworden.